• een verdikking van de wand (slijmvlies en spierlaagje) van de bronchiën ten gevolge van een ontstekingsreactie
• een overproductie van slijm
• een spasme van de gladde spieren in de wand van de bronchus (= bronchospasme).

Deze drie veranderingen resulteren tezamen in een sterke vernauwing van de luchtwegen, waardoor benauwdheid, piepen op de borst en hoesten optreden. Omdat een astma aanval veroorzaakt wordt door een acute allergische reactie, zien we de symptomen meestal aanvalsgewijs optreden. Tussen de aanvallen door is dan ook meestal weinig of niets te merken aan de kat. Er zijn echter ook katten met astma die een chronische hoest vertonen, in plaats van de episodes van benauwdheid. Voor zover mogelijk kunnen we ook een verminderd uithoudingsvermogen waarnemen bij katten met astma.

Luchtwegvernauwing
Door de vernauwing van de bronchiën ontstaat benauwdheid. Door de vernauwing is er namelijk simpelweg minder luchtstroom mogelijk. We moeten ons realiseren dat het effect van een geringe vernauwing van de luchtwegen op de klinische symptomen enorm groot kan zijn. Zo leidt een verkleining van de diameter van een luchtweg met 50% tot een 16-voudige vermindering van de hoeveelheid lucht die door deze luchtweg kan stromen! Dit betekent enerzijds dat betrekkelijke kleine hoeveelheden slijm en een gering samentrekken van de spierwand van de bronchus al kunnen leiden tot een aanzienlijke vermindering van de luchtstroom, anderzijds kan een therapie die leidt tot een betrekkelijk geringe toename van de afmetingen van een luchtweg leiden tot een spectaculaire verbetering van de klinische symptomen!

Symptomen
Het blijkt dat veel mensen hoesten en benauwdheid bij de kat niet als zodanig herkennen. Hoesten bij katten lijkt vaak veel op braakneigingen of kokhalzen. Hierdoor denken veel mensen dat de kat bijvoorbeeld een haarbal probeert kwijt raken. Een kat die hoest neemt vaak een vrij typische houding aan: ze zitten met borst en buik op de grond, met de voorpoten ingetrokken en strekken de hals en kop ver naar voren. De hoest klinkt schrapend en droog. Door de verminderde luchtstroom door de bronchiën is er met name een probleem bij het uitademen, hetgeen dan ook op geforceerde wijze gebeurt. We kunnen dat herkennen doordat de kat als het ware naperst met de buik bij het uitademen.
In ernstige gevallen kan tijdens een aanval een piepende of fluitende ademhaling gehoord worden en de kat kan zelfs met de bek open ademen en blauwe slijmvliezen (lippen en/of tong) vertonen ten gevolge van een zuurstoftekort.

Diagnostiek
Bij astmatische katten is het mogelijk dat tussen de aanvallen door geen afwijkingen aan de luchtwegen waarneembaar zijn bij een klinisch onderzoek. Uw waarnemingen zijn dus heel belangrijk. Tijdens een aanval zijn er natuurlijk wel afwijkingen waar te nemen, zoals een verhoogde ademhalingsfrequentie, een geforceerde ademhaling en bijgeluiden bij de ademhaling (soms alleen bij het beluisteren van de borstholte met behulp van een stethoscoop mogelijk).

Op een röntgenfoto zien we het beeld van een chronische bronchitis: de wanden van de bronchiën zijn verdikt en daardoor beter te zien, en we zien kleine witte vlekjes ten gevolge van ophopingen van slijm in de bronchiën. Verder is vaak het middenrif afgeplat en door de geforceerde ademhaling en de problemen bij het uitademen zien we mogelijk plekken in de longen waar teveel lucht in de longen zit. Deze plekken worden dan opvallend zwart.

Bij bloedonderzoek kunnen we in veel gevallen een overmaat aan bepaald type ontstekingscellen (eosinofiele granulocyten) zien. Deze cellen worden vaak ook in grote hoeveelheden gevonden in de luchtwegen zelf. Om dat aan te tonen kunnen we een zogenaamde bronchiaalspoeling doen.

Therapie
Voorkomen is beter dan genezen
De meest ideale vorm van therapie is het vermijden van contact met de stoffen die de overprikkeling van de luchtwegen veroorzaken (sigarettenrook, sigarenrook, rook en roetdeeltjes uit de open haard, stof, poeders, sprays, etc.). Ik heb ooit een kat gezien die astma kreeg van het nieuwe wollen kleed in huis. De astma was begonnen enkele dagen na aanschaf van het wollen kleed, de kat kreeg telkens een aanval in de ruimte waar het kleed lag en het probleem was over nadat het kleed uit huis verwijderd was! Een prachtig voorbeeld natuurlijk, maar helaas is de oorzaak niet altijd zo duidelijk...

Prednison
De behandeling van astma moet dan ook gericht zijn op het bestrijden van deze chronische ontsteking.
Helaas is het meest aangewezen middel hiervoor prednison. Na een aanvankelijk hoge dosering, dient een lagere onderhoudsdosering gegeven te worden gedurende langere tijd (vaak zelfs levenslang) in de vorm van tabletten (of injecties als het ingeven van tabletten onoverkomelijke problemen oplevert).

Inhalatietherapie
Er is echter een therapie met veel minder bijwerkingen. Dat is de zogenaamde inhalatie therapie. De kat krijgt hierbij een inhalator voorgeschreven. Om de kat op een goede en rustige manier de medicijnen te laten inademen, is er een speciaal ademmasker voor katten (Aerokat) ontwikkeld. Het enorme voordeel van deze inhalatie therapie is, dat alleen de luchtwegen bloot gesteld worden aan corticosteroïden. De behandeling beperkt zich dus veel beter tot de luchtwegen zelf. Niet elke kat zal deze vorm van behandeling accepteren, maar de meeste katten accepteren het eigenlijk veel gemakkelijker dan u zult verwachten! Zeker als ze ervaren dat de behandeling een verlichting van de benauwdheid geeft.
Methode om inhalatietherapie toe te passen:

• Inhalator met medicijnen goed schudden
• Inhalator aansluiten op de Aerokat
• Zet de kat voor je op de tafel of op het aanrecht met de rug van de kat naar je toe of zet de kat op schoot met de rug naar je toe
• Aerokat met maskertje over de snuit van de kat aanbrengen
• Inhalator 1 x stevig indrukken
• Kat 10-15 x laten in- en uitademen met het maskertje over de snuit (je ziet het witte klepje op en neer bewegen met de ademhaling)
• Kat rustig loslaten en belonen met iets lekkers
• Herhaal deze procedure eventueel met het andere medicijn (tweede inhalator)

Homeopathie
Astma moet gezien worden als een ernstige immuunsysteem afwijking. Het is, zoals we dat noemen in de homeopathie, een diepgaande constitutionele aandoening. Het onderdrukken ervan met prednison heeft mogelijk weer andere ziekten tot gevolg (nog afgezien van de bijwerkingen die de prednison zelf kan veroorzaken). Het zou dan ook veel idealer zijn als we de prednison in de kast konden laten staan en in plaats daarvan alle katten met astma homeopathisch konden behandelen. Maar helaas is er niet zoiets als een standaard homeopathisch middeltje wat voor elke kat met astma goed werkt. Een zinvolle homeopathische behandeling van astma moet bij voorkeur een behandeling op constitutioneel niveau zijn. Dat wil zeggen: het gekozen homeopathische geneesmiddel moet passen bij het hele wezen van de patiënt. Als we een dergelijk passend middel kunnen vinden, is dat wat ons betreft de behandeling van eerste keus. Maar helaas is dat niet bij elke kat even eenvoudig en ook niet iedere eigenaar kan het opbrengen om net zo lang te puzzelen tot het juiste middel gevonden is. Daar komt nog bij dat ernstige astma een levensbedreigende benauwdheid kan veroorzaken, zodat we soms toch moeten kiezen voor de reguliere inhalatie therapie of de behandeling met prednison in de vorm van tabletten of injecties.