Blaasontstekingen komen bij katten relatief vaak voor. Helaas is het zelfs vaak een chronisch of telkens terugkerend probleem bij katten. Het is mede vanwege het chronische karakter van deze blaasproblemen van groot belang dat de diagnose scherp gesteld wordt en dat zo goed mogelijk wordt geprobeerd om de oorzaak van het blaasprobleem op te sporen.

Symptomen
De symptomen zijn soms overduidelijk, soms subtieler. Als een kat een blaasontsteking heeft dan kunt u als eigenaar de volgende symptomen waarnemen:

• onrust
• vaak kleine plasjes doen
• bloed bij de urine en buiten de kattenbak plassen.

Meestal is de kat niet algemeen ziek (dus eetlust en activiteit zijn normaal, geen koorts). Soms zal de kat klaaglijk miauwen of zelfs blazen bij het urineren. Uw dierenarts kan bovendien een harde, gespannen en soms duidelijk pijnlijke blaas voelen bij een klinisch onderzoek. Bij het onderzoek van de urine worden ontstekingskenmerken gevonden: bloed, ontstekingscellen, epitheelcellen, een verhoogde PH en soms kristallen.

Bij katers met bovengenoemde symptomen moet altijd gecontroleerd worden of er sprake is van een verstopping van de plasbuis. Een dergelijke verstopping is namelijk levensbedreigend en moet beschouwd worden als een spoedgeval. In dergelijke gevallen zal bij het klinisch onderzoek een grote, overvulde en gespannen blaas te voelen zijn. Bij poezen komt een verstopping van de plasbuis niet voor, vanwege het feit dat poezen een veel wijdere plasbuis hebben dan katers. Een plaskater heeft eigenlijk altijd ook een blaasontsteking, maar het belangrijkste is dat de obstructie van de plasbuis wordt verholpen. Buiten de kattenbak plassen komt ook vaak voor wanneer er geen sprake is van blaasontsteking. Het is eigenlijk een gedragsprobleem, dat gerelateerd is aan een vorm van stress. In deze gevallen zien we echter niet de frequente kleine plasjes en ook geen bloed in de urine. Bij het urineonderzoek worden dan ook geen afwijkingen in de urine gevonden. Het is dus altijd verstandig om urine te laten onderzoeken van een kat die in huis plast in plaats van op de kattenbak.

Oorzaken
Als de diagnose blaasontsteking met zekerheid gesteld is, dan is het van belang om de oorzaak vast te stellen. Alleen dan kan er gericht worden gekozen voor de meest geschikte behandeling.

Oorzaken voor blaasontsteking bij katten zijn:

• Bacteriële infectie
  Gek genoeg komt dit niet zo heel vaak voor bij katten. Slechts 2-5% van de katten met symptomen van een blaasontsteking heeft een bacteriële infectie van de blaas. En als er al sprake is van een bacteriële infectie dan is deze vaak secundair aan bijvoorbeeld blaasgruis. Blind (alleen) antibiotica geven heeft dus (zeker voor een chronische of recidiverende blaasontsteking) weinig zin. Om een bacteriële infectie uit te sluiten kan een kweek worden gedaan.
• Blaasgruis
  Blaasgruis ontstaat door het neerslaan van mineraalzouten in de blaas waarbij een soort zandkorrels worden gevormd. Deze zouten zijn afkomstig uit het voer. Zowel katten met een blaasontsteking als gezonde katten kunnen blaasgruis hebben. Hoewel blaasgruis waarschijnlijk niet de oorzaak is van de ontsteking, kan het de ontstoken blaaswand wel verder irriteren. Om deze reden is het belangrijk om het gruis te behandelen. Struviet is het meest voorkomende gruis en kan doormiddel van een verzurend dieet worden opgelost. Een andere, steeds vaker voorkomende, vorm van gruis is calciumoxalaat. Calciumoxalaat is door het dieet niet op te lossen en zal operatief uit te blaas moeten worden verwijderd. Door de aanwezigheid van gruis wordt de natuurlijke afweer van de blaas voor bacteriën verminderd en ontstaat een grotere kans op het ontstaan van een bacteriële blaasinfectie. Ook kan gruis ertoe leiden dat de plasbuis van een kater verstopt raak en hij dus niet meer kan plassen.
• Blaassteen
  Een blaassteen is eigenlijk een grote samenklontering van kristallen. Het is aanleiding voor een zeer chronische blaasontsteking die niet reageert op medicijnen. Een blaassteen geeft meestal ernstige persdrang en vaak veel bloed in de urine. De katten kunnen het uitschreeuwen van de pijn als ze zitten te plassen. Soms is een steen goed te voelen in de blaas bij een klinisch onderzoek, maar lang niet altijd. Daarom is het, zeker bij recidiverende klachten, erg belangrijk aanvullend beeldvormende diagnostiek uit te voeren (echo of röntgenfoto).
• Tumoren/poliepen
  Tumoren of poliepen in de blaas worden eigenlijk niet zo vaak gezien bij katten. Als ze al voorkomen dan meestal bij katten boven de 7 jaar. Blaastumoren bij katten zijn wel in de meeste gevallen kwaadaardig.
• Anatomische afwijkingen van de blaas
  Hierbij moet worden gedacht aan aangeboren afwijkingen waardoor er een soort uitstulping in de blaas ontstaat. In een dergelijke uitstulping blijft vaak rest urine staan na het plassen. In deze urine kunnen dan bacteriën gaan groeien, waardoor zich chronische ontstekingen kunnen gaan ontwikkelen. Het spreekt voor zich dat dit een aandoening is die gevonden wordt bij relatief jonge katten. De indruk bestaat overigens dat dergelijke afwijkingen bij honden vaker voorkomen dan bij katten.
• Idiopathische blaasontsteking
  Dit wordt ook wel aangeduid met de Engelse term: Feline Idiopathic Cystitis (FIC). Idiopathisch is een duur woord voor: 'oorzaak onbekend'. We kunnen deze Engelse term dus als volgt vertalen: blaasontsteking van onbekende oorzaak. Deze vorm van blaasontsteking komt regelmatig terug bij dieren die ervoor gevoelig zijn en alle medische oorzaken (infectie, stenen, tumoren en anatomische afwijkingen) zijn uitgesloten. Toch lijkt het erop dat er wel degelijk een oorzaak is voor deze blaasontsteking, namelijk stress. Hoewel het precieze mechanisme niet duidelijk is lijkt het erop dat stress tot veranderingen van de blaaswand kan leiden. En ook dat het verminderen van stress bij deze patiënten kan leiden tot een vermindering van de klachten.

Onderzoeken
Allereerst is een goed en uitgebreid urineonderzoek van belang. Er moet gekeken worden naar het voorkomen van bloed en eiwit in de urine, naar de PH van de urine en vooral ook naar het sediment. Het sediment is het bezinksel van de zwaardere bestanddelen van urine zoals rode bloedcellen, witte bloedcellen, epitheelcellen (=bekleding van blaas en plasbuis) en kristallen (struviet, calciumoxalaat). Daarnaast is het zinvol om een bacteriologische kweek te maken van de urine. Hiervoor moet de urine wel op steriele wijze worden verkregen. De meest ideale manier hiervoor is een blaaspunctie, maar urine die is afgenomen via een katheter is een redelijk alternatief. Als er een bacterie wordt gekweekt wordt middels een antibiogram bekeken voor welke antibiotica het gevoelig is.

Een röntgenologisch onderzoek van de blaas kan blaasstenen of anatomische afwijkingen van de blaas aan het licht brengen. Vaak zijn twee opnames noodzakelijk. Een zogenaamde natief foto en een foto met lucht in de blaas, waardoor de blaaswand goed beoordeeld kan worden en stenen vaak duidelijker zichtbaar worden. Als aanvulling op het röntgenologisch onderzoek of soms ter vervanging ervan geldt het echografisch onderzoek van de blaas. Bij dit onderzoek is het echter een 'must' dat de blaas redelijk gevuld is met urine. Vooral bij katten met heftige persdrang is dat natuurlijk vaak niet het geval, omdat deze katten al aandrang krijgen om te plassen zodra er maar een kleine hoeveelheid urine in de blaas aanwezig is.

Behandelingsmogelijkheden
Als de oorzaak voor de blaasontsteking duidelijk is vastgesteld dan kan er gericht worden behandeld: een operatie in het geval van (operabele) tumoren of poliepen, blaasstenen of anatomische afwijkingen van de blaas, een dieet in het geval van blaasgruis (en om recidief van blaasstenen na een operatie te voorkomen) en antibiotica in het geval van een (secundaire) bacteriële infectie.

In het geval van de zogenaamde idiopathische blaasontsteking wordt het wat minder eenvoudig om de juiste behandeling te kiezen. De behandeling kan uit een aantal onderdelen bestaan. In eerste instantie is het verstandig om de eigenlijke ontsteking aan te pakken. Hiervoor zijn ontstekingsremmers geschikt. Omdat katten met een blaasontsteking een soort verkramping van de blaas kunnen krijgen, kan ook dit met medicijnen worden behandeld. Naast de medicinale behandeling van de ontsteking is het zeer zinnig om de psychische kant te behandelen. Om na te gaan welke stressoren van belang zijn bij uw dier is een checklist ontwikkeld. In dit kader is er ook een rol weggelegd voor de Feliway verdamper. Tot slot is aangetoond dat dieren die natvoer krijgen minder kans krijgen op het terugkeren van een blaasontsteking.
Om het best passende middel te vinden is het nodig dat we van u als eigenaar voldoende gegevens over de kat krijgen: gedrag, karakter, symptomen, omstandigheden die symptomen doen verbeteren of verergeren, aanleiding voor stress etc. Goed waarnemen is dus belangrijk, ook na het geven van een gekozen middel. Naar aanleiding van uw waarnemingen kan de keuze van het middel of de potentie worden aangepast indien nodig.

Wij zullen samen met u een plan van aanpak qua diagnostiek en behandeling opstellen voor uw kat. Met behulp van uw motivatie en geduld en onze kennis en inzet kunnen we dus in veel gevallen een heel eind komen om het vervelende probleem van telkens terugkerende blaasontstekingen aan te pakken!